Przykład z liczbami
Dziewczynka w wieku 8 lat i 6 miesięcy, mająca 130 cm wzrostu i ważąca 27 kg, ma BMI 16,0. To więcej niż u około 52,2% dziewczynek w jej wieku na siatce WHO, czyli kategoria: prawidłowa waga. Przy jej wzroście prawidłowa waga to 22,0–30,4 kg.
Dlaczego dzieci potrzebują własnej tabeli BMI
BMI to u każdego waga podzielona przez kwadrat wzrostu, ale u dziecka ta sama liczba znaczy co innego w różnym wieku. Spada w wieku przedszkolnym, osiąga dołek około piątego, szóstego roku życia, a potem rośnie w okresie dojrzewania, inaczej u dziewczynek i chłopców. BMI 18 to więcej niż u 93% sześcioletnich dziewczynek na siatce WHO, ale więcej niż tylko u 14% szesnastolatek.
Dlatego BMI dziecka porównuje się z dziećmi w tym samym wieku i tej samej płci. Ten kalkulator korzysta z krzywych WHO: standardów wzrastania do piątego roku życia i siatek referencyjnych dla dzieci w wieku szkolnym i młodzieży od pięciu do dziewiętnastu lat. Odczytuje je miesiąc po miesiącu, tak jak oprogramowanie samej WHO.
Progi WHO
Kategorie wyznacza się w odchyleniach standardowych od mediany. −2 SD to mniej więcej 2. centyl, +1 SD 84., +2 SD 98., a +3 SD 99,9. U dzieci poniżej piątego roku życia WHO ostrożniej używa słowa nadwaga: powyżej +1 SD mówi tylko o możliwym ryzyku nadwagi, a progi nadwagi i otyłości leżą o stopień wyżej.
Od piątego roku życia siatki zbudowano tak, żeby progi łączyły się z progami dla dorosłych: w wieku dziewiętnastu lat +1 SD wypada przy BMI około 25, a +2 SD około 30, czyli tam, gdzie u dorosłych zaczynają się nadwaga i otyłość.
| Kategoria | 2–4 lata | 5–19 lat |
|---|---|---|
| Ciężka niedowaga | poniżej −3 | poniżej −3 |
| Niedowaga | −3 do −2 | −3 do −2 |
| Prawidłowa waga | −2 do +1 | −2 do +1 |
| Możliwe ryzyko nadwagi | +1 do +2 | – |
| Nadwaga | +2 do +3 | +1 do +2 |
| Otyłość | powyżej +3 | powyżej +2 |
Progi BMI według wieku dla dziewczynek
BMI na każdym progu w każde urodziny od drugich do osiemnastych. Między urodzinami progi przesuwają się co miesiąc o odrobinę, a kalkulator to uwzględnia.
| Wiek (lata) | Niedowaga poniżej | Nadwaga powyżej | Otyłość powyżej |
|---|---|---|---|
| 2 | 13,3 | 18,7 | 20,6 |
| 3 | 13,1 | 18,4 | 20,3 |
| 4 | 12,8 | 18,5 | 20,6 |
| 5 | 12,8 | 16,9 | 18,8 |
| 6 | 12,7 | 17,0 | 19,2 |
| 7 | 12,7 | 17,3 | 19,8 |
| 8 | 12,9 | 17,7 | 20,6 |
| 9 | 13,1 | 18,3 | 21,5 |
| 10 | 13,5 | 19,0 | 22,6 |
| 11 | 13,9 | 19,9 | 23,7 |
| 12 | 14,4 | 20,8 | 25,0 |
| 13 | 14,9 | 21,8 | 26,2 |
| 14 | 15,4 | 22,7 | 27,3 |
| 15 | 15,9 | 23,5 | 28,2 |
| 16 | 16,2 | 24,1 | 28,9 |
| 17 | 16,4 | 24,5 | 29,3 |
| 18 | 16,4 | 24,8 | 29,5 |
Progi BMI według wieku dla chłopców
Te same progi dla chłopców. Do piątego roku życia kolumny nadwagi i otyłości pokazują progi WHO dla dzieci poniżej pięciu lat, przy +2 i +3 SD.
| Wiek (lata) | Niedowaga poniżej | Nadwaga powyżej | Otyłość powyżej |
|---|---|---|---|
| 2 | 13,8 | 18,9 | 20,6 |
| 3 | 13,4 | 18,4 | 20,0 |
| 4 | 13,1 | 18,2 | 19,9 |
| 5 | 13,0 | 16,6 | 18,2 |
| 6 | 13,0 | 16,8 | 18,5 |
| 7 | 13,1 | 17,0 | 19,0 |
| 8 | 13,3 | 17,4 | 19,7 |
| 9 | 13,5 | 17,9 | 20,5 |
| 10 | 13,7 | 18,5 | 21,4 |
| 11 | 14,1 | 19,2 | 22,5 |
| 12 | 14,5 | 19,9 | 23,6 |
| 13 | 14,9 | 20,8 | 24,8 |
| 14 | 15,5 | 21,8 | 25,9 |
| 15 | 16,0 | 22,7 | 27,0 |
| 16 | 16,5 | 23,5 | 27,9 |
| 17 | 16,9 | 24,3 | 28,6 |
| 18 | 17,3 | 24,9 | 29,2 |
WHO, IOTF czy siatki krajowe?
Nie każdy kraj korzysta z krzywych WHO. W Polsce lekarze często sięgają po krajowe siatki centylowe z badań OLAF, Wielka Brytania ma własne siatki UK90, a wiele badań stosuje progi IOTF, zbudowane tak, by w wieku osiemnastu lat trafiały w BMI 25 i 30. Zwykle się zgadzają, ale dziecko blisko progu może w zależności od siatki wypaść po jednej albo drugiej stronie. Jeśli lekarz twojego dziecka korzysta z innej siatki, liczy się jego.
Jeden pomiar to tylko migawka
BMI nie odróżnia mięśni od tłuszczu, a dzieci, które wchodzą w okres dojrzewania wcześniej albo później, mogą przez jakiś czas leżeć na siatce wysoko lub nisko. Więcej mówi linia, którą dziecko podąża przez kilka lat. Dziecko, które od przedszkola trzyma się tego samego centyla, jest w zupełnie innej sytuacji niż takie, które w rok przecięło dwa kanały centylowe. Jeśli wynik cię niepokoi, lekarz może obejrzeć tę krzywą razem z tobą.
Częste pytania
Dlaczego nie użyć BMI dla dorosłych u nastolatka?
Bo nastolatek wciąż rośnie, a jego BMI rośnie z wiekiem nawet wtedy, gdy wszystko jest w porządku. Progi 25 i 30 dla dorosłych obowiązują dopiero od 19 lat, gdzie łączą się z nimi krzywe WHO. Od 19 lat użyj kalkulatora BMI dla dorosłych.
Jaki centyl oznacza prawidłową wagę?
Na siatkach WHO mniej więcej od 2. do 84. centyla, czyli od −2 do +1 SD. Amerykańskie siatki CDC stawiają progi gdzie indziej: poniżej 5. centyla to niedowaga, od 85. do 95. nadwaga, a od 95. w górę otyłość. Ta sama idea, nieco inne progi, więc sprawdź, z której siatki pochodzi liczba.
Czy to działa dla niemowląt i małych dzieci?
Kalkulator zaczyna od drugiego roku życia. Dzieci poniżej dwóch lat mierzy się na leżąco i ocenia na siatkach wagi do długości ciała, które znajdziesz w książeczce zdrowia dziecka.
Moje dziecko jest wysportowane i umięśnione. Czy BMI nadal ma sens?
U umięśnionych dzieci może zawyżać otłuszczenie, tak samo jak u dorosłych. Obwód talii uzupełnia brakujący element: długie badanie brytyjskie potwierdziło także u dzieci prostą zasadę, że talia powinna być mniejsza niż połowa wzrostu, a sprawdza to kalkulator talii do wzrostu.
Źródła
- de Onis M, et al. Development of a WHO growth reference for school-aged children and adolescents. Bull World Health Organ, 2007
- WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Child Growth Standards based on length/height, weight and age. Acta Paediatr Suppl, 2006
- World Health Organization. BMI-for-age (5-19 years): growth reference data and cut-offs
- Cole TJ, Lobstein T. Extended international (IOTF) body mass index cut-offs for thinness, overweight and obesity. Pediatr Obes, 2012
- McCarthy HD, Ashwell M. A study of central fatness using waist-to-height ratios in UK children and adolescents. Int J Obes, 2006