Kalorie w święta: pierniki, makowiec, Wigilia i waga

Markus Tammeoja·Opublikowano ·5 min czytania

Ile kalorii mają pierniki, makowiec i wigilijne potrawy, ile dokłada cała Wigilia i dlaczego po świętach waga pokazuje 1,5 kg więcej.

Kalorie w święta: pierniki, makowiec, Wigilia i waga

Barszcz z uszkami, pierogi z kapustą i grzybami, smażony karp, makowiec, sernik i pierniki do kompotu. Potem pierwszy i drugi dzień świąt, a 27 grudnia rano waga pokazuje 1,5 kg więcej. Czy święta naprawdę zrobiły to w trzy dni?

W większości nie. Cały dzień Wigilii może spokojnie dać 900 kcal więcej niż zwykły dzień, to prawda. Ale na 1,5 kg tkanki tłuszczowej trzeba by zjeść około 11 000 kcal ponad normę, a tyle w święta prawie nikt nie je. Skok następnego ranka to głównie woda, sól i jedzenie, które jest jeszcze w drodze. To, co faktycznie zostaje, jest niewielkie: badania, w których ważono ludzi przed świętami i po nich, pokazują od około 0,4 do 0,8 kg.

Poniżej znajdziesz, ile naprawdę mają świąteczne klasyki, dlaczego waga przesadza i co zrobić w styczniu.

Ile kalorii mają makowiec, pierniki i wigilijne potrawy?

Przejrzałem etykiety w katalogu produktów Ampsu i dla każdego klasyka wziąłem medianę, żeby jedna wyjątkowo kaloryczna marka nie zaburzyła wyniku. Porcje to przykłady, mniej więcej to, co producenci sami podają jako porcję.

  • Makowiec (kawałek 70 g): około 235 kcal. Mediana z etykiet to 334 kcal na 100 g.
  • Pierniki (3 sztuki, razem 30 g): około 110 kcal, przy 372 kcal na 100 g. W czekoladzie wychodzą więcej.
  • Grzaniec (kubek 200 ml): około 190 kcal. Mniej więcej połowa to alkohol, reszta głównie cukier.
  • Dania wigilijne są lżejsze, niż się wydaje, bo nie ma w nich mięsa. Barszcz z uszkami to około 250 kcal, porcja pierogów z kapustą i grzybami około 500, a smażony karp z ziemniakami około 600. Najwięcej dokładają ciasta na koniec.

A że Boże Narodzenie obchodzi się w całej Europie, tak wypadają klasyki z innych krajów, po jednej typowej porcji:

Wykres słupkowy z kcal w typowej porcji europejskich świątecznych klasyków: roscón 335, bolo-rei 330, pandoro i Christmas pudding 320, panettone 300, makowiec 235, grzaniec 190, aż po pierniki 110
Po jednej przykładowej porcji, wyliczonej z mediany etykiet w katalogu Ampsu. Twoja marka i twój kawałek mogą być większe albo mniejsze.

Rzucają się w oczy dwie rzeczy. Najcięższe są słodkie pieczywa i ciasta, bo kawałek makowca, panettone czy bolo-rei to głównie mąka, masło i cukier. A drobiazgi sumują się po cichu. Jeden cienki szwedzki pierniczek ma około 27 kcal, czyli prawie nic, dopóki nie jest dziesiątym tego popołudnia.

Ile dokłada cała Wigilia?

Przykładowy 24 grudnia, który zna większość z nas:

  • Kanapki i kawa rano: 350 kcal
  • Lekki obiad, żeby zostawić miejsce: 400 kcal
  • Barszcz z uszkami: 250 kcal
  • Pierogi z kapustą i grzybami: 500 kcal
  • Karp smażony z ziemniakami: 600 kcal
  • Makowiec i sernik: 550 kcal
  • Kompot z suszu i pierniki: 250 kcal

To około 2 900 kcal. Jeśli zwykły dzień to około 2 000, Wigilia dokłada mniej więcej 900 kcal. Pierwszy dzień świąt, z bigosem, pieczenią i ciastem, bywa cięższy. Łącznie trzy dni świąt mogą dać od 3 000 do 3 500 kcal ponad normę.

Często przyjmuje się, że kilogram tkanki tłuszczowej to około 7 700 kcal. To zgrubna reguła (u szczuplejszych osób zawyża), ale pokazuje skalę: kilka dużych dni to najwyżej pół kilo, daleko od 1,5 kg.

Dlaczego waga po świętach tak skacze?

Bo masa ciała to nie tylko tłuszcz. W święta nakłada się kilka rzeczy naraz:

  • Zapas węglowodanów. Organizm trzyma zapas węglowodanów, czyli glikogen, i magazynuje go razem z wodą. Na każdy gram przypadają co najmniej 3 g wody. Kilka dni z pierogami, ciastem i chlebem uzupełnia ten zapas, a waga liczy też wodę.
  • Sól. Śledzie, wędliny, bigos i kiszona kapusta są słone, a sól zatrzymuje wodę na dzień lub dwa.
  • Jedzenie w drodze. Duża kolacja następnego ranka wciąż fizycznie w tobie jest.
  • Mniej snu i mniej ruchu, co głównie zwiększa wahania.

Wszystko to znika po mniej więcej tygodniu zwykłego jedzenia. Dlatego poranek 27 grudnia to najgorszy możliwy moment na wyciąganie wniosków.

Czy w święta naprawdę się tyje?

Trochę, i część zostaje. Badanie, w którym zważono 195 dorosłych przed okresem świątecznym i po nim, wykazało średnio 0,37 kg więcej, dużo mniej niż dwa kilo, o których się zwykle mówi. Haczyk w tym, że jesienią następnego roku te kilogramy wciąż były.

Dane od prawie 3 000 osób z wagami połączonymi z siecią w USA, Niemczech i Japonii pokazują to samo. W Niemczech masa ciała wzrosła o 0,6% w ciągu dziesięciu dni po Bożym Narodzeniu, a w całym sezonie o około 1% (0,8 kg). Do połowy zniknęło szybko w styczniu. Druga połowa wciąż była latem.

Same świąteczne dni robią więc zaskakująco mało, a szybki spadek w styczniu to głównie woda, która schodzi. Uwagi wymaga raczej te pół kilo, które lubi zostać.

Co w takim razie naprawdę pomaga?

  • Ciesz się dniami, które się liczą. Wigilia, dwa dni świąt i jedna czy dwie rodzinne kolacje to tylko kilka dni. Nikt nie musi ważyć makowca.
  • Uważaj na dni pomiędzy. Tygodnie z otwartą bombonierką, piernikami w biurze i „przecież zaraz święta” robią więcej niż same święta. Stamtąd zwykle bierze się te pół kilo.
  • Licz napoje. Dwa kubki grzańca to cały posiłek, a wcale nie syci.
  • Nie próbuj tego odpracować. Głodówka w styczniu zwykle kończy się większym podjadaniem w lutym. Po prostu wróć do zwykłych dni.
  • Oceń wagę tydzień później, na podstawie średniej z kilku pomiarów, a nie jednego poranka.
Przykładowy wykres codziennych pomiarów wagi od 15 grudnia do 7 stycznia, które po świętach rosną o około 1,5 kg i w tydzień wracają, podczas gdy średnia z 7 dni rośnie tylko o kilkaset gramów
Dane przykładowe. Codzienne pomiary skaczą po świętach i wracają w ciągu mniej więcej tygodnia. Średnia tygodniowa pokazuje, co naprawdę się zmieniło: kilkaset gramów.

Czy w święta warto zapisywać jedzenie?

Obie opcje są w porządku. Jeśli lubisz trzymać się nawyku, zapisuj z grubsza. Zdjęcie talerza albo jeden wpis w stylu „kolacja wigilijna, około 2 100 kcal” w zupełności wystarczy, a przybliżona liczba jest w styczniu więcej warta niż pusty dzień, kiedy będziesz patrzeć na swoje trendy.

Dziennik Ampsu z 24 grudnia z siedmioma przybliżonymi wpisami, od kanapek z kawą po smażonego karpia za 600 kcal, razem 2900 kcal
Wigilia zapisana z grubsza, jeden wpis na potrawę. Z grubsza wystarczy.

Jeśli wolisz w ogóle o tym nie myśleć, powiedz Ampsu, że robisz przerwę. Otwórz Coacha, stuknij Robisz sobie przerwę? i wybierz datę powrotu albo zostaw ją pustą. Coach wstrzymuje komentarze i podsumowania, twoja seria zostaje, a szacunek kalorii nie rozjeżdża się, kiedy nic nie zapisujesz. Gdy znowu coś zapiszesz, wszystko rusza dalej tam, gdzie się zatrzymało.

Okno Przerwa w Coachu Ampsu z opcjonalną datą powrotu i przyciskiem do ustawienia przerwy
Okno przerwy w Coachu. Data powrotu jest opcjonalna.

W pierwszym tygodniu stycznia jedz jak w zwykłym tygodniu i pozwól, żeby średnia tygodniowa pokazała, gdzie jesteś. Jeśli chcesz mieć orientacyjną liczbę na start, kalkulator zapotrzebowania kalorycznego da ci punkt wyjścia, a ten artykuł o wahaniach wagi wyjaśnia, dlaczego waga potrzebuje tygodnia, zanim coś powie.

Wesołych Świąt. I jeśli masz ochotę na drugi kawałek makowca, to go weź :)