Calorieën met kerst: oliebollen, kerststol en de weegschaal

Markus Tammeoja·Gepubliceerd op ·6 min lezen

Hoeveel calorieën zitten er in een oliebol, kerststol en glühwein, wat een hele kerstdag oplevert en waarom de weegschaal na kerst 1,5 kg meer aangeeft.

Calorieën met kerst: oliebollen, kerststol en de weegschaal

Kerstbrunch met een plak kerststol, 's avonds uren gourmetten, kerstijs toe en een bak kerstkransjes op tafel. En een week later nog oliebollen met oud en nieuw. Op de 27e ga je op de weegschaal staan en die geeft 1,5 kg meer aan. Heeft kerst dat echt in drie dagen gedaan?

Grotendeels niet. Een grote feestdag kan makkelijk 1.000 kcal meer zijn dan een gewone dag, dat klopt. Maar voor 1,5 kg lichaamsvet heb je ongeveer 11.000 kcal extra nodig, en zoveel eet bijna niemand met kerst. De sprong van de volgende ochtend is vooral vocht, zout en eten dat nog onderweg is. Wat echt blijft, is weinig: onderzoeken die mensen voor en na de feestdagen woegen, kwamen uit op ongeveer 0,4 tot 0,8 kg.

Hieronder lees je wat de feestklassiekers echt opleveren, waarom de weegschaal overdrijft en wat je in januari doet.

Hoeveel calorieën zitten er in een oliebol en een plak kerststol?

Ik heb de etiketten in de voedingscatalogus van Ampsu doorgenomen en per klassieker de middelste waarde genomen, zodat één extra vet merk het beeld niet scheeftrekt. De porties zijn voorbeelden, ongeveer wat fabrikanten zelf als portie aangeven.

  • Oliebol (een van 60 g, plus zo'n 10 g poedersuiker): ongeveer 210 kcal. Zonder suiker zit je op ongeveer 170, bij 283 kcal per 100 g. Een zelfgebakken exemplaar dat lang in de olie lag, zit vaak hoger.
  • Kerststol (een plak van 50 g): ongeveer 200 kcal. Stol met amandelspijs zit gemiddeld rond de 400 kcal per 100 g.
  • Glühwein (een glas van 200 ml): ongeveer 190 kcal. Grofweg de helft komt van de alcohol, de rest vooral van suiker.
  • Gourmetten: het vlees zelf valt mee. De sauzen, het stokbrood met kruidenboter en het "nog eentje dan" maken er al snel 1.300 kcal of meer van.

En omdat in heel Europa kerst wordt gevierd, hier de vergelijking met de klassiekers uit andere landen, telkens één gangbare portie:

Staafdiagram met de kcal in een gangbare portie Europese kerstklassiekers: roscón 335, bolo-rei 330, pandoro en Christmas pudding 320, panettone 300, kerststol 240, oliebol met poedersuiker 210, glühwein 190, tot vijf gemberkoekjes met 135
Eén voorbeeldportie per gerecht, berekend uit de middelste waarde van de etiketten in de catalogus van Ampsu. Jouw merk en jouw plak kunnen groter of kleiner zijn.

Twee dingen vallen op. De zwaargewichten zijn zoete broden en gebak, want een plak kerststol, panettone of bolo-rei is vooral bloem, boter en suiker. En de kleine dingen tellen ongemerkt op. Een dun gemberkoekje is ongeveer 27 kcal, bijna niks, tot het de tiende van de middag is.

Hoeveel extra is een hele kerstdag?

Een voorbeeld van een eerste kerstdag die veel mensen herkennen:

  • Kerstbrunch met kerststol: 600 kcal
  • Gourmetten met sauzen en stokbrood: ongeveer 1.300 kcal
  • Kerstijs met slagroom: 350 kcal
  • Twee glazen glühwein: 380 kcal
  • Chocolade en kerstkransjes: 400 kcal

Dat is ongeveer 3.030 kcal. Zit een gewone dag rond de 2.000, dan voegt eerste kerstdag ruwweg 1.000 kcal toe. Tel tweede kerstdag en oudejaarsavond met de oliebollen erbij en je komt al snel op 3.000 tot 3.500 kcal boven normaal.

Een kilo lichaamsvet wordt vaak gelijkgesteld aan ongeveer 7.700 kcal. Dat is een grove vuistregel (voor slankere mensen ligt hij te hoog), maar hij laat de orde van grootte zien: een paar grote dagen zijn hooguit een halve kilo, ver van 1,5 kg.

Waarom schiet de weegschaal na kerst zo omhoog?

Omdat lichaamsgewicht niet alleen vet is. Rond de feestdagen komt er van alles samen:

  • Opgeslagen koolhydraten. Je lichaam houdt een voorraad koolhydraten aan, glycogeen, en slaat die op samen met water. Bij elke gram hoort minstens 3 g water. Een paar dagen stokbrood, stol en oliebollen vullen die voorraad, en de weegschaal telt het water mee.
  • Zout. Gourmetvlees, sauzen, kaas en hapjes zijn zout, en zout laat je een dag of twee vocht vasthouden.
  • Eten dat nog onderweg is. Een groot diner zit de volgende ochtend letterlijk nog in je.
  • Minder slaap en minder wandelen, wat vooral de schommelingen groter maakt.

Dat verdwijnt allemaal weer na ongeveer een week gewoon eten. Daarom is de ochtend van de 27e het slechtste moment om iets te concluderen.

Kom je met kerst echt aan?

Een beetje, en een deel blijft. Een onderzoek dat 195 volwassenen voor en na de feestdagen woog, vond gemiddeld 0,37 kg meer, veel minder dan de twee kilo die mensen vaak denken. Het addertje: het volgende najaar zat het er nog steeds.

Gegevens van bijna 3.000 mensen met een wifi-weegschaal in de Verenigde Staten, Duitsland en Japan laten hetzelfde patroon zien. In Duitsland steeg het gewicht in de tien dagen na kerst met 0,6% en over het hele seizoen met ongeveer 1% (0,8 kg). Tot de helft verdween snel weer in januari. De andere helft was er in de zomer nog.

De grote feestdagen zelf doen dus verrassend weinig, en de snelle daling in januari is vooral vocht dat verdwijnt. Die halve kilo die vaak blijft, verdient wat meer aandacht.

Wat werkt dan echt?

  • Geniet van de dagen die ertoe doen. Kerstavond, de twee kerstdagen en oud en nieuw zijn een handvol dagen. Niemand hoeft zijn oliebol te wegen.
  • Let op de dagen ertussen. Weken met een open doos bonbons, kerststol op het werk en "het is toch bijna kerst" doen meer dan de grote dagen. Daar komt die halve kilo meestal vandaan.
  • Tel de drankjes mee. Twee glazen glühwein zijn een hele maaltijd, en je wordt er niet vol van.
  • Probeer het niet terug te verdienen. Jezelf in januari uithongeren eindigt meestal in een grotere eetbui in februari. Ga gewoon terug naar je normale dagen.
  • Beoordeel de weegschaal een week later, met het gemiddelde van een paar wegingen in plaats van één ochtend.
Voorbeelddiagram van dagelijkse wegingen van 15 december tot 7 januari, die na kerst ongeveer 1,5 kg stijgen en binnen een week terugzakken, terwijl het gemiddelde over 7 dagen maar een paar honderd gram stijgt
Voorbeeldgegevens. De dagelijkse wegingen schieten na kerst omhoog en zakken in ongeveer een week weer terug. Het weekgemiddelde laat zien wat er echt veranderde: een paar honderd gram.

Moet je met kerst blijven bijhouden wat je eet?

Allebei prima. Wil je de gewoonte vasthouden, houd het dan grof bij. Een foto van je bord of één regel "gourmetten, ongeveer 1.300 kcal" is genoeg, en een ruw getal is in januari meer waard dan een lege dag als je naar je trends kijkt.

Ampsu-dagboek voor eerste kerstdag met vijf grove regels, van kerstbrunch met kerststol tot gourmetten van 1.300 kcal, samen 3.030 kcal
Een kerstdag grof bijgehouden, één regel per onderdeel. Grof is genoeg.

Heb je er liever helemaal geen omkijken naar, laat Ampsu dan weten dat je even weg bent. Open de coach, tik op Even een tijdje weg? en kies een terugkeerdatum, of laat die leeg. De coach houdt zijn opmerkingen en check-ins even in, je reeks blijft staan en je calorieschatting verschuift niet terwijl je niets bijhoudt. Zodra je weer iets invoert, gaat alles verder waar je gebleven was.

Het venster Een tijdje weg in de coach van Ampsu, met een optionele terugkeerdatum en de knop om de pauze aan te zetten
Het venster voor een pauze in de coach. De terugkeerdatum is optioneel.

Eet in de eerste week van januari zoals in een gewone week en laat het weekgemiddelde vertellen waar je staat. Wil je weer een richtgetal, dan geeft de caloriebehoefte-calculator je een beginpunt, en dit artikel over gewichtsschommelingen legt uit waarom de weegschaal een week nodig heeft voordat hij iets zegt.

Fijne feestdagen. En neem gerust die tweede oliebol als je er zin in hebt :)