Jak liczyć makro: poradnik dla początkujących z prawdziwymi liczbami
Makro to białko, węglowodany i tłuszcz. Ile gramów dziennie potrzebujesz, przykład dla 1800 kcal, jak liczyć makro bez liczenia w pamięci i czy trzeba liczyć wszystkie trzy.
Ktoś na siłowni mówi, że codziennie „dobija makro”, i brzmi to jak klub z tajnym uściskiem dłoni. To prostsze, niż się wydaje. Makroskładniki to trzy składniki jedzenia, z których czerpiesz energię: białko, węglowodany i tłuszcz. Liczenie makro to prowadzenie przybliżonego rachunku, ile gramów każdego z nich zjadasz, obok kalorii albo zamiast nich.
W skrócie: najpierw ustal białko, około 1,2–1,6 g na kilogram masy ciała, tłuszczowi daj mniej więcej 0,8 g na kilogram, a węglowodany niech wypełnią pozostałe kalorie. Dla osoby ważącej 70 kg, która je 1800 kcal, wychodzi mniej więcej 112 g białka, 56 g tłuszczu i 212 g węglowodanów. Potem zapisuj, co jesz, i staraj się przez większość dni mieścić w około 10 g od celu przy białku i węglowodanach i w 5 g przy tłuszczu.
Niżej: skąd biorą się te liczby, jak liczyć makro bez liczenia w pamięci i czy w ogóle trzeba liczyć wszystkie trzy.
Czym są makroskładniki i ile kalorii ma każdy z nich?
Każdy gram białka i każdy gram węglowodanów to około 4 kcal. Gram tłuszczu to 9 kcal. Alkohol, nieoficjalny czwarty makroskładnik, ma 7. Właśnie tymi przelicznikami liczy się wartości na etykietach w UE, więc kcal na opakowaniu to w zasadzie przemnożone makro (plus 2 kcal na gram błonnika, gdyby ktoś się zastanawiał, czemu suma czasem nie zgadza się co do kalorii).
Dlatego tłuszcz wydaje się taki „drogi” w kaloriach i dlatego dwa produkty o tej samej kaloryczności mogą sycić zupełnie inaczej. 30 g masła i 125 g pieczonej piersi z kurczaka mają po trochę ponad 200 kcal. Tylko jedno z nich jest obiadem.
Ile makro dziennie potrzebuję?
Zacznij od celu kalorycznego i podziel go w tej kolejności:
- Najpierw białko. Około 1,2–1,6 g na kilogram masy ciała pasuje większości osób, które chudną albo trenują. Powyżej około 1,6 g przegląd 49 badań nie wykazał już dodatkowego przyrostu mięśni, więc nie trzeba się zmuszać do więcej. Przy dużej nadwadze licz na wagę docelową, inaczej liczba robi się absurdalna.
- Potem tłuszcz. Około 0,8 g na kilogram to wygodny środek. Zakres referencyjny EFSA dla dorosłych to 20–35% kalorii z tłuszczu, a bardzo niskotłuszczowej diety i tak trudno się trzymać.
- Węglowodany dostają resztę. To, co zostaje z kalorii po białku i tłuszczu. U większości osób samo mieści się to w zakresie EFSA 45–60% dla węglowodanów.
Kalkulator makro zrobi ten podział za ciebie, w gramach na kilogram, w procentach albo z wybranymi przez ciebie gramami. Pokaże też, ile to wychodzi na posiłek.
Jak liczyć makro na co dzień?
Nikt nie sumuje gramów tłuszczu na serwetce. W praktyce wygląda to tak:
- Zapisuj jedzenie w aplikacji. Zeskanuj kod kreskowy albo wyszukaj produkt, wpisz wagę, a aplikacja policzy wszystkie trzy makro z etykiety. Ty zapisujesz, aplikacja liczy.
- Waż to, co najbardziej rusza liczbą. Olej, masło orzechowe, ser, ryż i makaron to miejsca, gdzie szacunki na oko się mylą. Jeden listek sałaty w tę czy w tamtą nie ma znaczenia.
- Czytaj etykietę na 100 g. Unijne etykiety zawsze podają wartości na 100 g, więc porównanie dwóch jogurtów w sklepie jest łatwe: więcej białka, mniej cukru, gotowe.
- Spójrz na dzień przed kolacją. Jeśli brakuje białka, kolacja jest twoją szansą. Jeśli w obiedzie było dużo węglowodanów, lżejsza pod tym względem kolacja to wyrówna.
Celuj blisko, nie idealnie. Około 10 g odchylenia w białku i węglowodanach i 5 g w tłuszczu to dobry dzień. Same etykiety mogą się mylić bardziej, więc gonienie ostatniego grama nie ma większego sensu.
Czy trzeba liczyć wszystkie trzy?
Większość osób nie musi. Jeśli celem jest chudnięcie, kalorie decydują, czy waga spada, a białko decyduje, ile z utraconej masy to tłuszcz, a nie mięśnie. Liczenie tych dwóch rzeczy daje prawie wszystko. Węglowodany i tłuszcz mogą same ułożyć się w ramach kalorii i wiele osób latami dobrze się tak odżywia.
Pełne liczenie makro opłaca się, jeśli poważnie trenujesz, chcesz zobaczyć, jak naprawdę wygląda twoja dieta, albo utknęła ci waga i potrzebujesz więcej szczegółów. To też dobra nauka: po kilku tygodniach z liczbami wiesz, które produkty dają białko, a które to głównie tłuszcz (masło orzechowe to nie jest produkt białkowy, przykro nam).
Jak pomaga Ampsu
Ampsu pokazuje białko, węglowodany i tłuszcz dla każdego produktu i posiłku obok kalorii i pozwala ustawić cel dla każdego z nich. Zeskanuj kod kreskowy albo zrób zdjęcie etykiety, a makro wezmą się prosto z opakowania. Jeśli interesują cię tylko kalorie i białko, reszta zostaje w tle i będzie czekać, gdyby kiedyś naszła cię ciekawość.
Pierwszy krok
Wpisz swój cel kaloryczny do kalkulatora makro, zapisz liczbę białka i przez najbliższy tydzień przejmuj się tylko nią. Kiedy białko zacznie wychodzić samo, pozostałe dwa to dużo mniejszy krok.