Macro’s tellen: een beginnersgids met echte getallen
Macro’s zijn eiwit, koolhydraten en vet. Hoeveel gram je per dag nodig hebt, een rekenvoorbeeld voor 1.800 kcal, hoe je ze telt zonder rekenwerk en of je ze alle drie moet tellen.
Iemand in de sportschool zegt dat hij elke dag ‘zijn macro’s haalt’, en het klinkt als een club met een geheime handdruk. Het is eenvoudiger dan dat. Macro’s zijn de drie bestanddelen van eten waar je energie uit haalt: eiwit, koolhydraten en vet. Macro’s tellen betekent een ruwe telling bijhouden van hoeveel gram je van elk eet, naast de calorieën of in plaats daarvan.
Kort gezegd: leg eerst je eiwit vast, rond de 1,2 tot 1,6 g per kilo lichaamsgewicht, geef vet zo’n 0,8 g per kilo en laat koolhydraten de rest van je calorieën vullen. Voor iemand van 70 kg die 1.800 kcal eet, is dat ongeveer 112 g eiwit, 56 g vet en 212 g koolhydraten. Houd daarna bij wat je eet en probeer op de meeste dagen binnen zo’n 10 g te blijven voor eiwit en koolhydraten en 5 g voor vet.
Hieronder lees je waar die getallen vandaan komen, hoe je macro’s telt zonder hoofdrekenen en of je ze alle drie wel hoeft te tellen.
Wat zijn macro’s, en hoeveel calorieën zitten in elk?
Elke gram eiwit en elke gram koolhydraten levert ongeveer 4 kcal. Een gram vet levert er 9. Alcohol, de onofficiële vierde macro, levert er 7. Met die factoren worden etiketten in de EU berekend, dus de kcal op een verpakking zijn eigenlijk de macro’s keer die factoren (plus 2 kcal per gram vezels, mocht je je afvragen waarom de som soms net niet klopt).
Daarom lijkt vet zo duur in calorieën, en daarom kunnen twee producten met evenveel calorieën heel verschillend vullen. 30 g boter en 125 g gare kipfilet zitten allebei net boven de 200 kcal. Maar één ervan is een lunch.
Hoeveel macro’s heb ik per dag nodig?
Begin bij je caloriedoel en verdeel het in deze volgorde:
- Eerst eiwit. Zo’n 1,2 tot 1,6 g per kilo lichaamsgewicht past bij de meeste mensen die afvallen of trainen. Boven ongeveer 1,6 g leverde het in een overzicht van 49 onderzoeken geen extra spiermassa op, dus je hoeft jezelf niet vol te proppen. Heb je veel overgewicht, reken dan met een streefgewicht, anders wordt het getal absurd.
- Dan vet. Ongeveer 0,8 g per kilo is een prettig midden. Het referentiebereik van de EFSA voor volwassenen is 20 tot 35% van je calorieën uit vet, en heel vetarm eten houd je toch al lastig vol.
- Koolhydraten krijgen de rest. Wat er na eiwit en vet van je calorieën over is. Bij de meeste mensen valt dat vanzelf binnen het EFSA-bereik van 45 tot 60% voor koolhydraten.
Macro’s berekenen doet die verdeling voor je, in grammen per kilo, in procenten of met grammen die je zelf kiest. Je ziet ook wat dat per maaltijd betekent.
Hoe tel je macro’s in de praktijk?
Niemand telt grammen vet op een servetje bij elkaar op. In de praktijk gaat het zo:
- Houd je eten bij in een app. Scan de barcode of zoek het product, vul het gewicht in, en de app rekent alle drie de macro’s uit op basis van het etiket. Jij houdt bij, de app rekent.
- Weeg wat het getal het meest verschuift. Olie, pindakaas, kaas, rijst en pasta zijn de plekken waar schattingen op het oog misgaan. Een blaadje sla meer of minder maakt niet uit.
- Lees het etiket per 100 g. Europese etiketten geven waarden altijd per 100 g, dus twee bakjes yoghurt vergelijken in de winkel is makkelijk: meer eiwit, minder suiker, klaar.
- Kijk voor het avondeten naar je dag. Kom je eiwit tekort, dan is het avondeten je kans. Waren het bij de lunch veel koolhydraten, dan maakt een lichter avondeten op dat vlak het goed.
Mik op dichtbij, niet op precies. Binnen zo’n 10 g voor eiwit en koolhydraten en 5 g voor vet is een goede dag. Etiketten zelf kunnen er verder naast zitten, dus het laatste grammetje najagen heeft weinig zin.
Moet ik ze alle drie tellen?
De meeste mensen niet. Wil je afvallen, dan bepalen calorieën óf je afvalt, en bepaalt eiwit hoeveel daarvan vet is en geen spier. Wie die twee telt, heeft bijna alles. Koolhydraten en vet kunnen zich binnen je calorieën vanzelf verdelen, en veel mensen eten zo jarenlang goed.
Alle macro’s tellen loont als je serieus traint, wilt zien hoe je eten echt is opgebouwd of als je vastzit en meer detail wilt. Het is ook leerzaam: na een paar weken met de getallen weet je welke producten eiwit leveren en welke vooral vet zijn (pindakaas is geen eiwitproduct, sorry).
Hoe Ampsu helpt
Ampsu laat bij elk product en elke maaltijd eiwit, koolhydraten en vet zien naast de calorieën, en je kunt voor elk een doel instellen. Scan een barcode of maak een foto van het etiket en de macro’s komen rechtstreeks van de verpakking. Interesseren alleen calorieën en eiwit je, dan blijft de rest op de achtergrond, en die is er nog als je ooit nieuwsgierig wordt.
Je eerste stap
Vul je caloriedoel in bij macro’s berekenen, schrijf het eiwitgetal op en let de komende week alleen daarop. Als eiwit vanzelf gaat, zijn de andere twee een veel kleinere stap.