Co to jest deficyt kaloryczny i jak duży powinien być?
Deficyt kaloryczny wyjaśniony: jak duży powinien być (15 do 25% poniżej zapotrzebowania), czemu 500 kcal to nie całe 0,5 kg tygodniowo i jak znaleźć swój.
Każdy artykuł o odchudzaniu powtarza to samo: jedz w deficycie kalorycznym. Jasne. Tylko jak dużym? Kalkulator podaje 1550 kcal, koleżanka przysięga na 1200, ktoś w internecie obciął 1000 kcal dziennie i w miesiąc zrzucił 6 kg, a ty zastanawiasz się, co z tego jest właściwie rozsądne.
Krótko: deficyt kaloryczny to jedzenie mniej energii, niż zużywa organizm. Różnicę bierze on z zapasów, głównie z tłuszczu. Dla większości osób dobry rozmiar to mniej więcej 15 do 25% poniżej zapotrzebowania, czyli zwykle gdzieś między 300 a 600 kcal dziennie. Brytyjska służba zdrowia NHS radzi około 600. Zacznij od 20%, daj temu trzy, cztery tygodnie i popraw na podstawie tego, co pokazuje waga.
Poniżej: jak policzyć swoją liczbę, dlaczego 500 kcal dziennie to nie do końca pół kilo tygodniowo i kiedy większy deficyt przestaje się opłacać.
Co to jest deficyt kaloryczny?
Organizm codziennie zużywa pewną ilość energii: na podtrzymanie życia, trawienie, drogę do sklepu i trening, jeśli trenujesz. Ta suma to twoje zapotrzebowanie, czyli tyle, ile trzeba jeść, żeby waga stała w miejscu. Kalkulatory nazywają to całkowitą przemianą materii.
Gdy jesz mniej, jesteś na deficycie. Powiedzmy, że zapotrzebowanie to 2100 kcal, a jesz 1700. Brakujące 400 kcal musi się skądś wziąć, więc organizm sięga po zapasy. Rób tak przez większość dni przez kilka miesięcy, a waga zacznie spadać.
W zasadzie to wszystko. Trudne są dwie rzeczy: poznać swoje zapotrzebowanie (kalkulatory tylko je szacują) i wybrać deficyt, z którym da się żyć.
Jak duży powinien być mój deficyt kaloryczny?
Na tyle duży, żeby w ciągu miesiąca było widać efekt, i na tyle mały, żeby głód i nerwy nie towarzyszyły ci przez cały dzień. Procent zapotrzebowania sprawdza się lepiej niż stała liczba, bo 500 kcal to łagodne cięcie dla kogoś, kto spala 3000 kcal, a ostre dla kogoś, kto spala 1700.
Dobrym sprawdzianem jest tempo. Około 0,5 do 1% masy ciała tygodniowo to tyle, ile zalecają przeglądy badań z żywienia sportowego, żeby zachować mięśnie. Przy 80 kg daje to 0,4 do 0,8 kg tygodniowo, przynajmniej po pierwszych dwóch tygodniach, kiedy woda wszystko zaciemnia.
Wolniej zwykle znaczy też łagodniej dla mięśni. W badaniu sportowców, którzy wszyscy trenowali siłowo, grupa tracąca około 0,7% tygodniowo nawet trochę przybrała na masie mięśniowej, a grupa tracąca 1,4% tygodniowo nie. Szybsza grupa szybciej za to osiągnęła cel i na tym polega cały kompromis.
Rozsądny punkt wyjścia: odejmij 20% od zapotrzebowania. Jeśli po trzech, czterech tygodniach średnia tygodniowa stoi w miejscu, odejmij kolejne 100 do 150 kcal. Jeśli tracisz więcej niż 1% tygodniowo i brakuje ci sił, dodaj trochę z powrotem.
Czy deficyt 500 kalorii to naprawdę pół kilo tygodniowo?
Jako pierwszy szacunek mniej więcej tak. Popularna reguła mówi, że kilogram tkanki tłuszczowej to około 7700 kcal, więc 500 kcal dziennie to 3500 tygodniowo, około 0,45 kg. Do planowania się przydaje, ale to też uproszczenie: w pierwszym tygodniu schodzi więcej (woda), w kolejnych mniej.
Tego późniejszego zwolnienia mało kto się spodziewa. Im mniejsza waga, tym mniejsze spalanie, bo mniejsze ciało mniej kosztuje w utrzymaniu i w noszeniu. Te same 1700 kcal, które na początku dawały 400 kcal deficytu, dziesięć kilo później dają mniejszy.
Naukowcy z amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia podali na to przybliżoną liczbę. U przeciętnej dorosłej osoby z nadwagą każde trwałe obcięcie 100 kJ (około 24 kcal) dziennie w końcu zmienia wagę o mniej więcej 1 kg, połowa tej zmiany przychodzi w pierwszym roku, a prawie cała w ciągu trzech lat.
Deficyt dalej więc działa, to zapotrzebowanie przesunęło się pod nim. Dlatego cel ustawiony w styczniu warto sprawdzić jeszcze raz w marcu.
Jak znaleźć swój własny deficyt?
Zacznij od kalkulatora, a potem pozwól, żeby przejęły go twoje własne liczby.
- Zdobądź wstępny szacunek. Kalkulator deficytu kalorycznego szacuje zapotrzebowanie na podstawie wzrostu, wagi, wieku i aktywności i podaje cel z odjętym już deficytem.
- Przez trzy, cztery tygodnie zapisuj jedzenie i się waż. Z grubsza wystarczy. Zbierasz wskazówki, nikt nie wystawia ocen.
- Porównaj średnie tygodniowe. Jeśli trend wagi spadł mniej więcej zgodnie z planem, szacunek był dobry. Jeśli nie, twoje prawdziwe zapotrzebowanie jest inne, a dziennik razem z trendem wagi pokażą o ile.
To krok trzeci zamienia szacunek w twoją liczbę. Jeśli masz kilka tygodni wpisów i pomiarów, kalkulator rzeczywistego zapotrzebowania wyliczy z nich zapotrzebowanie. Ampsu robi to samo na bieżąco w aplikacji i poprawia cel, gdy zmienia się twoje spalanie, żeby styczniowy cel nie stał się po cichu błędny do marca.
Czy da się budować mięśnie na deficycie?
Tak, zwłaszcza na początku przygody z treningiem siłowym albo po przerwie. Idzie to wolniej niż przy nadwyżce kalorii, ale się dzieje. Dwie rzeczy bardzo w tym pomagają:
- Dwa, trzy razy w tygodniu podnieś coś ciężkiego. Mięsień potrzebuje powodu, żeby zostać.
- Odpowiednio dużo białka. W badaniach treningu siłowego powyżej około 1,6 g na kg masy ciała dziennie nie było już dodatkowych korzyści. Przy 70 kg to około 110 g. Kalkulator białka poda zakres dla twojej wagi.
I trzymaj umiarkowany deficyt. W badaniu wyżej to wolniejsi sportowcy przybrali na masie mięśniowej.
A deficyt 1000 kalorii?
Przy wysokim zapotrzebowaniu, powiedzmy 3200 kcal, 1000 kcal to około 30% i przez jakiś czas może się sprawdzić. Przy spalaniu 1900 kcal oznaczałoby to jedzenie 900 kcal dziennie: trudno to utrzymać, trudno zmieścić w tym dość białka, i taki cel lepiej najpierw omówić z lekarzem.
Duże deficyty potrafią też zawieść po cichu: głód narasta, weekend przekreśla tydzień, a średni deficyt w miesiącu wychodzi mniejszy niż umiarkowany, który dałoby się utrzymać. Deficyt liczy się tylko w te dni, w które naprawdę go trzymasz.
A jeśli jestem na deficycie i nie chudnę?
Prędzej czy później zdarza się to prawie każdemu i zwykle chodzi o jedną z trzech rzeczy: woda maskuje spadek, deficyt jest mniejszy, niż się wydaje, bo wkradły się większe porcje i olej do smażenia, albo zapotrzebowanie spadło razem z wagą. Ten artykuł o zastoju na deficycie pokazuje, jak sprawdzić, co to jest.
Twój pierwszy krok
Policz swoje zapotrzebowanie, odejmij 20% i przez trzy tygodnie zapisuj jedzenie z grubsza, zanim cokolwiek ocenisz. Jeśli lubisz mieć liczby przed oczami, kalkulator deficytu kalorycznego zrobi pierwszą część w około minutę.