Creatine: wat doet het, dosering en wanneer innemen

Markus Tammeoja·Gepubliceerd op ·4 min lezen

Creatine helpt je spieren bij korte, zware inspanningen en geeft met training iets meer spier. Wat het doet, hoeveel je neemt, laden, timing en welke vorm je koopt.

Creatine: wat doet het, dosering en wanneer innemen

Creatine helpt je spieren hun snelste energievoorraad aan te vullen, de voorraad die je gebruikt voor een zware set, een sprint of een sprong. Dagelijks genomen naast krachttraining levert het iets meer kracht en spier op dan trainen alleen. De gebruikelijke dosis is 3 tot 5 g creatine monohydraat per dag, op elk moment van de dag, en het is een van de best onderzochte supplementen die er zijn.

Het is geen steroïde, het verbrandt geen vet en het werkt langzaam. Hier lees je wat creatine echt doet, wat niet, en hoe je het neemt zonder er te veel over na te denken.

Grafiek van de sterkte van het bewijs voor creatine: kracht bij korte inspanning sterk, extra spier met training matig, ouderen matig, geheugen en hersenen pril, vetverbranding geen bewijs
Wat creatine doet, gesorteerd op hoe sterk het bewijs is. Kracht bij korte inspanningen staat vast; de bevindingen over de hersenen zijn nog pril.

Wat is creatine?

Een stof die je lichaam zelf maakt uit drie aminozuren, vooral in de lever en de nieren, en die je ook binnenkrijgt via vlees en vis. Het standpunt van de International Society of Sports Nutrition schat de dagelijkse behoefte op 1 tot 3 g, waarvan ongeveer de helft uit voeding: 450 g rauw rundvlees of zalm bevat 1 tot 2 g. Vegetariërs en veganisten hebben meestal kleinere voorraden en merken daarom vaak meer van een supplement.

Het meeste creatine zit in je spieren als creatinefosfaat, een snelle buffer die ATP aanvult, de stof die spieren als energie verbruiken, in de eerste seconden van een zware inspanning. Vollere voorraden betekenen een iets betere laatste herhaling of een iets snellere sprint, en over maanden training tellen die kleine marges op.

Wat doet creatine?

  • Meer kracht en explosiviteit bij korte inspanningen. Hier is het bewijs het sterkst. In de EU mogen producten met 3 g per dag claimen dat creatine de fysieke prestaties verbetert bij opeenvolgende korte, intensieve inspanningen.
  • Iets meer spier als je traint. In een meta-analyse van 35 onderzoeken uit 2022 leverden creatine en krachttraining samen zo'n 1,1 kg extra vetvrije massa op vergeleken met alleen trainen. Zonder training was er geen meetbaar verschil. Een deel van die vetvrije massa is extra water in de spier, en dat is normaal.
  • Ouderen profiteren mee. Een meta-analyse van onderzoeken bij ouderen vond dat creatine de winst in spiermassa en kracht door krachttraining vergrootte.
  • Misschien de hersenen. Een meta-analyse uit 2022 vond een kleine verbetering van het geheugen, vooral bij mensen van 66 tot 76, en een onderzoek uit 2024 zag dat één hoge dosis de mentale dip na een slapeloze nacht verzachtte. Interessant, pril, en op zichzelf geen reden om het te nemen.

Wat het niet doet: vet verbranden of spieren opbouwen die je niet traint.

Hoeveel creatine moet je nemen?

De standaarddosis is 3 tot 5 g creatine monohydraat per dag. Je kunt beginnen met een laadfase, ongeveer 20 g per dag verdeeld over vier porties gedurende 5 tot 7 dagen, en daarna terug naar 3 tot 5 g. Of je neemt vanaf dag één 3 tot 5 g en slaat het laden over.

Beide brengen je op dezelfde plek. Een overzicht van veelgestelde vragen over creatine beschrijft een klassiek onderzoek waarin 3 g per dag gedurende 28 dagen de spieren net zo vol maakte als 20 g per dag gedurende 6 dagen. Met laden ben je er in een week, maar je maag protesteert vaker en de weegschaal springt omhoog. Heb je geen wedstrijd op komst, dan is de langzame route de prettigste.

Lijngrafiek van creatine in de spier over 30 dagen: laden met 20 g per dag bereikt in 6 dagen zo'n 20% boven het begin, een vaste 3 g per dag komt in ongeveer 28 dagen op hetzelfde niveau
Twee manieren om je spieren met creatine te vullen: een laadweek of een vaste dagelijkse dosis. Beide komen ongeveer even hoog uit, zo'n 20% boven het startpunt.

Wanneer neem je creatine in?

Wanneer je eraan denkt. Creatine bouwt zich in weken op in de spier, dus het tijdstip maakt nauwelijks uit en het dagelijks innemen juist heel veel. Bij het ontbijt of in je shake na de training is makkelijk. Het lost slecht op in koud water, dus goed roeren of door iets warms doen, zoals thee of havermout.

Welke creatine is het beste?

Gewone creatine monohydraat. Bijna al het onderzoek gebruikte het, het is goedkoop, en het overzicht hierboven vond geen bewijs dat andere vormen beter werken. "Creapure" op het etiket is een merk monohydraat uit Duitsland, geen ander soort creatine. Kant-en-klare creatinedrankjes zijn zeldzaam, omdat creatine niet lang stabiel blijft in vloeistof.

Heeft creatine calorieën?

Bij 3 tot 5 g vrijwel geen, dus aan je caloriebalans verandert het niets. Wat wel kan bewegen, is de weegschaal. Met een laadfase kun je in de eerste week zo'n 0,5 tot 1 kg extra verwachten, wat de ISSN beschrijft als vochtopslag die ongeveer gelijk is aan de gewichtstoename. Dit artikel over de nadelen en gewichtstoename door creatine legt dat verder uit, net als de vragen over haar en nieren.

Waar Ampsu in beeld komt

Creatine werkt samen met genoeg eiwit en regelmatige krachttraining, en dat is wat het bijhouden waard is. Het dagboek van Ampsu toont je eiwit bij elke maaltijd, en de eiwitcalculator geeft je een doel. Begin je midden in een dieet met creatine, weeg je dan gewoon door en onthoud de startdatum, zodat het water van de eerste week niet op een plotselinge stilstand lijkt. Creatine voor vrouwen laat zien wat er voor vrouwen anders is.

Je eerste stap

Wil je het proberen, koop dan gewone creatine monohydraat en neem een maand lang elke dag 3 tot 5 g bij het ontbijt. Beoordeel het na vier weken op je trainingslogboek, niet op de spiegel.